محافظت در برابر حیوانات گزنده سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری کاشان

مقدمه:

عقرب ها در محیط های خارج از خانه در شکاف بین سنگها، زیر پوست درختان و میان هیزمها و در محیط خانه در داخل حمام ، دستشویی، آشپزخانه و جاهای مرطوب یافت می شود.

این جانور در طول روز در گوشه ای بی حرکت پنهان می شود و شب هنگام فعالیت خودرا آغاز می کند و به دنبال شکار می رود.

عقرب ها بچه زا بوده و دست کم تا زمان نخستین پوست اندازی ، نوزادان بر پشت عقرب مادر جابجا می شوند.

عقرب، سم خودرا از طریق نیشی که در انتهای دم خود دارد به شکار تزریق می کند و زمانی انسان را نیش می زند که انسان ندانسته پا روی آن می گذارد یا احساس تهدید به او دست می دهد .

عقرب ها رنگهای مختلفی مثل زرد  مایل به قهوه ای ، قهوه ای ، خاکستری، و سیاه دارد و اندازه بین ۵-۱۸ سانتی متر  دارد ولی بواسطه شکل بدنی خود که حالت تخت و صاف است، از شکافهائی به عرض ۳ میلی متر نیز عبور می کنند و خود را وارد خانه می سازنند .

در ایران سه گونه کژدم خطرناک وجود  دارد که گزارش هایی از مرگ بر اثر گزش آنها وجود دارد عقربی که در خوزستان به گادیم گفته می شود ، خطر ناک ترین نوع عقرب ایران است.

پیشگیری از عقرب گزیدگی مهم ترین مسئله در عقرب گزیدگی و کنترل آن است. زیرا پیشگیری از عقرب گزیدگی، دادن هشدار ها و اطلاعات به افراد جامعه از طریق رسانه های عمومی، پمفلت، نیرو های بهداشتی، پزشکا ن و …. در باره نحوه پیشگیری از عقرب گزیدگی است .

 

نحوه محافظت از خود در برابر عقرب ها :

نخستین اقدام عملی در پیشگیری از عقرب گزیدگی از بین بردن محیط زیست عقربها و دوری  جستن از محل زندگی آنها است مهمترین محل زیست این جانور در میان خرده های چوب و یا تنه در ختان شکسته است .انباشت هیزم ؛ علوفه خرده های چوب و مصالح ساختمانی غیر قابل استفاده در مناطق گرم پرهیز کنید .همچنین نوسازی و بهسازی اماکن قدیمی ، جمع آوری و دفع بهداشتی زباله مفید است.

مهمترین منابع غذایی عقربها، حشرات هستند که پاکیزه نگه داشتن محیط و استفاده از حشره کشها به میزان کم برای نابودی حشرات میتواند مفید باشد.

در فضای باز خارج از منزل، حشره کش را در قسمتهایی بکار ببرید که تماس ساختمان با خاک وجود دارد ، از جمله این مناطق میتوان به پی و پایه  ساختمان ، ستونها، راهرو ها، ایوانها، و رواقها اشاره کرد. بهترین ارتفاع سمپاشی در این مناطق تا ۶۰ سانتی متر از سطح زمین میباشد ضمن آنکه سمپاشی توده های سنگ، چوب و الوار انباشته شده در اطراف ساختمان  نیز ضروری است.

درزها، شکافها و سوراخهای دیوار های منازل و ساختمانها، مخصوصاً درب، پنجره و اطراف ورودی های فاضلاب را مسدود نمایید.

فعالیت این جانور در ماههای گرم سال افزایش می یابد و عقرب برای دوری از خشک شدن بدن به جاهای نمناک و مرطوب پناه می آورد ،از این خاصیت می توان برای جمع آوری عقرب ها استفاده کرد و با پهن کردن یک گونی خیس در گوشه حیاط عقربها را به آن نقطه کشاند و آنها را از بین برد.در مناطق عقرب خیز بهتر است قبل از پوشیدن کفش یا لباس ، آنها را به دقت وارسی کنید ، همچنین پیش از ورود به دستشویی و حمام از نبود عقرب اطمینان حاصل نمایید .پیش از رفتن به رخت خواب نیز ، وارسی محل خواب لازم است برای خوابیدن در محلهای روباز، استفاده از
پشه بند توصیه می شود.

از فرو بردن دست زیر سنگ ها وحفرات و سوراخ های فاقد دید کافی خوداری شود همچنین از پابرهنه راه رفتن در محیط باز به خصوص در شب خودداری شود.

از روشهای دیگر می توان به روش های بیولوژیک اشاره نمود .گفته شده است که نگهداری ماکیان در تقلیل جمعیت عقربها تا حدودی موثری است.

در برخی منابع قدیمی و همچنین طب سنتی کشورمان ، اشاره شده است که برخی گیاهان به خصوص سیر می تواند در فرار دادن عقرب موثر باشد.

از خوابیدن زیر لبه پشت بامها و دیوار  اجتناب گردد.

عقرب چه سیاه باشد چه زرد یا هر رنگی در زیر نور ماوراء بنفش به رنگ فسفری دیده می شود.، بطور مثال حتی اگر عقربی  درکنار لانه یا سوراخی مخفی شده باشد و فقط به اندازه نوک سوزن از بدنش بیرون باشد .چراغ قوه آنرا  به شما نشان می دهد .چراغ قوه ماورا بنفش (UV) میتواند در تشخیص انواع عقرب در شب یا قسمت های تاریک مفید واقع شود.

استفاده از تخت های بلند و پایه دار و گذاشتن پایه  های تخت در قوطی  یا ظرف محتوی آب یا روغن سیاه، که از بالا رفتن عقرب  از تخت جلو گیری شود، موثر است .

بهتر است کشاورزان هنگام بلند کردن  سنگ و آجر و کار در کشتزارها دستکش ضخیم به دست کنند.

نخاله و باقی مانده های ساختمانی را، به دلیل ایجاد فضای مناسب برای لانه کردن عقرب ها، در منزل نگهداری نکنید .

 

 

توصیه اولیه در برخورد با عقرب گزیدگی:

  • از خارج کردن نیش عقرب با فشار محل گزش و نیز مکیدن آن خوداری کنید . چون استفاده از دهان باعث آلودگی محل نیش زدگی می شود.از گذاشتن کمپرس یخ در محل گزش خوداری کنید .
  • از مصرف آسپرین و مخدرها خودداری نمایید .
  • از ضد دردهای غیر مخدر می توان استفاده کرد.
  • مصدوم را آرام نموده و از حرکت و فعالیت وی جلو گیری نمایید.
  • بالای محل گزیدگی باند فشاری به پهنای ۵ سانتی متر بسته شود، طوریکه گردش خون قطع نشود و نبض های انتهایی حس شود.
  • اندام گزیده شده را با آتل بی حرکت کنید و پایین تر از سطح قلب قرار دهید .
  • مصدوم به نزدیک ترین محل درمانی انتقال داده شود.
  • سرم عقرب گزیدگی در تمامی مراکز بهداشتی و درمانی با ترکیبی از سرم عقرب ها ی زیر
    می باشد :

 

 

 

انواع مار:

مارهای سمی: این مارها سر مثلثی بزرگ تر از عرض بدن، چشم عمودی، و دم کوتاه و کلفت دارند و توان تعقیب طولانی را ندارد .بچه مارهای سمی از زمان تولد قادر به گزیدن هستند . این مارها معمولا ً شبها از لانه خارج می شوند  غذای مار در ترکیب و غلظت سم نقش دارد  بعضی از  آنها دندان سمی بصورت لولای شیار داردر جلو، دندانهای ریز عقب دارند.بعضی  دیگر فقط دندان سمی دارند که بسیار خطر ناک ترند.

مارهای نیمه سمی : این مار ها کلیه مشخصات  مارغیر سمی را دارند ،فقط دم آنها کوتاهتر از مار غیر سمی وکمی بلند تر از مار سمی می باشد.

ابتدا دندان ریزو سپس دندان سمی دارند که به دلیل اثر اندک سم  به آنها نیمه سمی گفته می شود.

مارهای غیر سمی: این مارها سر گرد  یا بیضی و مردمک گرد  دارند و از قسمت میانی بدن تا انتها دم باریک می شوند و بصورت مستقیم ومارپیچ حرکت می کنند .آنها چابکتر از مارهای سمی هستند .از طریق انقباض عضلانی عمل می کنند.

 

نحوه محافظت از خود در برابر مارها:

  • در صورت مشاهده مار مسیر خودرا عوض کنید .
  • در کوهپیمایی یک چوب دستی با خود داشته باشید حرکت آن موجب دور شدن مار از سر راه شما می شود .
  • هنگام ماهی گیری مراقب اطراف خود باشید.
  • هر گاه ماری تعقیبتان کرد ، به صورت زیگزاگ حرکت کنید .
  • در صورتی که در طبیعت با ماری بر خورد کردید ، احتمال بدهید  مارهای دیگری هم در همان اطراف وجود دارند.
  • در محلهایی که دارای سنگلاخ و سوراخهای متعدد می باشند توقف نکنید .
  • چشم مار توسط حرکت وحرارت تعقیب می شود، پس در صورت بر خورد ناگهانی با مار از حرکت تهاجمی پرهیز کنید .
  • همانطور که شما در طبیعت به دنبال آب و درخت و سایه و گل هستید، مارها هم به همین موارد علاقمند هستند .
  • هرگز در مکانهایی که گل و گیاه فراوان و امکان دید کافی وجود ندارد ، توقف نکنید.
  • در هنگام گل چیدن مراقب باشید .
  • هنگام پوشیدن کفش در طبیعت ، داخل آن را بازدید کنید.
  • ممکن است مارها در طبیعت خودرا به شکلهای مختلف در آورند پس هرگز به چشمان خود اعتماد نکنید .
  • هنگام برخورد به مار به آرامی از آن فاصله بگیرید.
  • در مکانهای مشکوک که بازرسی با چشم ممکن نیست، دست وپای خودرا وارد نکنید.
  • در بیابان ها، پیش از بازدید دقیق اماکن و سایه بانها، وارد آنها نشده و در آنجا توقف نکنید.قبل از نشستن بر روی تخته سنگها یا تنه در ختان بر زمین افتاده ، آنها را به دقت بازرسی کنید .
  • بعداز تاریکی هوا ، از جمع کردن چوب خودداری کنید  در روز هم با چوب بلند ی، چوبهای انباشته را جابجا کنید و سپس آنها را بردارید.
  • در تاریکی در طبیعت قدم نزنید .
  • در اطراف کلبه های روستایی پابرهنه راه نروید .
  • برای کوهنوردی و پیاده روی در طبیعت از کفشهای ساق بلند مانند چکمه و پوتین استفاده کنید.
  • از خوابیدن در نزدیکی چوبها و علفهای انباشته بر روی هم واشیا زاید و بی مصرف، دهانه غارها، حفره ها، باتلاقها، چاهها، قناتها، مکانهای متروکه خوداری کنید.
  • فاصله ای که مارها قادر به حمله به انسان هستند، بر حسب نوع مار متفاوت می باشد ولی معمولاً بیشتر از ۵۰ سانتیمتر نیست .پس در صورت مشاهده مار، در فاصله قدرت حمله مار قرار نگیرد و از محل دور شوید.
  • هر مار گزیدگی را باید سمی و خطر ناک تلقی کرد ، مگر خلاف آن ثابت شود.
  • به آبهایی که احتمال وجود مار در داخل یا اطرافشان وجود دارد ، وارد نشوید.
  • برخی مارها می توانند از درخت یا دیوار خرابه بالا بروند .پس در محلها ی مشکوک ، از بالا رفتن از درخت یا دیوار یا دست گذاشتن بر روی آنها خودداری کنید.
  • از میان گندم زارها و علفزارهای بلند بدون کفش مناسب عبور نکنید بوته های انبوه را زیر پا نگذارید و در صورتی مجبور شدید، با استفاده از چوب بلند محل را از نظر وجود مار بررسی کنید.
  • در صورتی که ماری به شما حمله کرد، جهت اجتناب از حمله مجدد مار، هر چه سریعتر از محل دور شوید.
  • هرگز به تنهایی به کوهنوردی و راهپیمایی در محلهایی که احتمال مار وجود دارد ، نروید.
  • جعبه کمک های اولیه جهت گزیدگی را هنگام گردش در مکانهایی که احتمال وجود مار هست، همراه داشته باشید.

 

 

 

 

 

توصیه های اولیه در برخورد با مار گزیدگی:

  • از شکافتن و مکیدن گزش خودداری نمایید.
  • از بستن ترنیکه یا باند محکم در بالای محل گزش خودداری نمایید .
  • از مالیدن مواد شیمیایی یا دارویی در محل گزش خودداری نمایید.
  • از گذاشتن کیسه یخ در محل گزش یا برعکس (گرم کردن محل ) خودداری نمایید.
  • اطمینان دادن به بیمار و آرام کردن وی (حرکت باعث افزایش جذب سم می شود.)
  • بی حرکت کردن عضو دچار مارگزیدگی و نگه داشتن آن در سطح پایین تر از قلب و دور کردن بیمار از محل آسیب.
  • بالای محل گزیدگی باند فشاری به پهنای ۵ سانتی متر بسته شود، طوریکه گردش خون قطع نشود و نبض های انتهایی حس شود.
  • چنانچه خطر گزش مجدد برای بیمار و همراهان وجود نداشته باشد باید در جهت شناسایی عامل گزش کوشش نمود(توسط افراد ماهر ) ارسال جانور به مراکز درمانی همزمان با انتقال بیمار می تواند بسیار مفید باشد.
  • انتقال بیمار در سریعترین زمان به نزدیک ترین مرکز درمانی مناسب حتی در غیاب علائم .
  • سرم مار گزیدگی در تمامی مراکز بهداشتی و درمانی با ترکیبی از سرم مارهای زیر موجود می باشد:

 

 

 

محافظت از خود در برابر عنکبوت ها

انسان در محلی زندگی میکند که محل سکونت موجودات زنده دیگری نیز هست. از جمله این موجودات حشرات هستند و از بین حشرات، عنکبوتها موجودات کوچکی هستند که در صورتیکه منظم زندگی کنیم هرگز در محل سکونت خود با آنها برخورد نخواهیم داشت. با این وجود همه ما در زندگی خود عنکبوت دیده‌ایم. نیش اغلب عنکبوتهای کوچک بی زیان است. در واقع بیشتر عنکبوت‌ها آن بخش دهان را که بتواند در پوست بدن انسان و سایر موجودات بزرگ‌تر نفوذ کند، ندارند. در واقع بیشتر آنها به جز دو نوع، واقعا بی‌خطر هستند.

علایم گزیدگی با عنکبوتهای خطرناک

هنگامیکه عنکبوت‌های خطرناک نیش میزنند، اغلب مواقع ممکن است فقط یک ناراحتی خفیف و ایجاد قرمزی و خارش روی پوست وجود داشته باشد، اما در برخی موارد نقطه های قرمز، اطراف و روی محل گزش ایجاد میشود و خیلی زود ورم میکند. این ورم ها در روز اول یا دوم تبدیل به زخمهایی با پایه‌های عمیق میشوند. در این حالت التهاب، تب و لرز، دردهای عضلانی و عمومی ایجاد میشود و حتی در برخی مواقع ممکن است یک تورم عمومی هم اتفاق بیفتد. با این وجود برای انتخاب بهترین راه درمان خانگی نیش عنکبوت یا تشخیص خطرناک بودن یا نبودن نوع عنکبوت بهتر است با علایم عنکبوت گزیدگی آشنا باشید.

علائم گزیدگی توسط عنکبوت سیاه: نیش عنکبوت سیاه مثل فرو رفتن سوزن نازکی در پوست است. البته گاهی اوقات افراد متوجه این گزیدگی نمی‌شوند. در هر صورت علائم معمولی آن درد، سوزش، تورم و قرمزی ناحیه گزیده شده است. در ابتدای نیش این عنکبوت، یک درد شدید زودگذر درناحیه عضله ایجاد میشود. حالت تهوع، سر درد، تنفس دشوار و سفت شدن دیواره شکم از علایم بعدی گزیدگی با این نوع عنکبوت است.

علائم گزیدگی توسط عنکبوت قهوه‌ای یا ویولونی: درد ناشی از گزیدگی با عنکبوت قهوه‌ای بسیار شدیدتر است و معمولا در عرض هشت ساعت بیشتر هم می‌شود. ناحیه گزیده شده ورم می‌کند و تاول هم می‌زند. سایر علائم گزیدگی با این نوع عنکبوت شامل: حالت تهوع، استفراغ، سردرد، دل درد، درد مفاصل، احساس کسالت و بیقراری، قرمزی پوست و گرفتگی عضلانی است.

به طور کلی نیش عنکبوت سیاه به ندرت منجر به مرگ می‌شود؛ اما در برخی موارد این اتفاق افتاده است. در مورد عنکبوت قهوه‌ای بیشتر این اتفاق می‌افتد و تعداد معدودی که جان خود را از دست داده‌اند، یا کودک بوده‌اند یا سالخورده.

 

روشهای درمان خانگی نیش عنکبوت در شرایط اضطراری

چنانچه با گزیدگی عنکبوت در مورد خود یا اطرافیان مواجه شدید، لازم است اولا از دستکاری موضع گزش به هر شکلی نظیر بریدن، مکیدن، سوزاندن، گرم کردن و یا سرد کردن خودداری کنید و عضو گزیده شده را باید توسط چوب و باند پارچه‌ای ویا هر وسیله دیگر بی حرکت نگه دارید. به طور کلی بدن معمولا قادر است با سم عنکبوت مقابله کرده و پادزهرهای مورد نیاز را ترشح کند اما برخی اوقات نیز این امکان وجود ندارد. چنانچه بدن در مقابله گزش عنکبوت علایمی مانند تعریق زیاد، افزایش و یا کاهش قند خون، اسپاسم عضلانی و تنگی نفس مشاهد شد، لازم است سریعا به بیمارستان مراجعه کنید، در غیر این صورت درمانهای خانگی زیر برای شما مفید خواهند بود.

  • قرار دادن کمپرس سرد

کمپرس‌های سرد و بالا گرفتن قسمت گزیده شده از راهکارهای درمان خانگی نیش عنکبوت ویولونی یا قهوه‌ای است. این کار درد ناشی از گزش عنکبوت را تسکین میدهد.

  • آب داغ

استفاده از آب داغ، درد حاصل از نیش عنکبوت سیاه را تسکین میدهد.

  • پوست انبه نارس

یکی از روشهای درمان خانگی نیش عنکبوت که در کتب طب سنتی توصیه شده درمان با پوست انبه نارس است. به این منظور پوست انبه‌ای که هنوز کامل نرسیده است را جدا کرده، خشک کنید و آن را آسیاب نمایید. به آن مقداری آب اضافه کرده تا به حالت خمیر در آید. این خمیر را روی زخم یا محل گزش عنکبوت قرار دهید.

در پایان توصیه میشود اگر فردی که توسط عنکبوت گزیده شده است، کمتر از ۱۶ و یا بالاى ۶۰ سال دارند و یا افرادی که مبتلا به فشار خون بالا یا بیمارى قلبى هستند، به‌علت امکان بروز مشکل تنفسى و قلبی، از انجام روشهای درمان خانگی نیش عنکبوت خودداری کرده و سریعا برای تجویز پادزهر مخصوص این نوع عنکبوتها به بیمارستان مراجعه کنند.

 

 

محافظت از خود در برابر زنبورها

 

زنبور گزیدگی

زنبورها گروه بسیار بزرگ از حشرات هستند که در سراسر جهان پراکنده اند . گونه های آ ن ها شامل عسل (معمولی و درشت) و زنبورهای وحشی (زرد،قرمز و کاغذی) است.

سم زنبور باعث آسیب به بدن انسان می شود . این آسیب اکثراً محدود به ناحیه نزدیک گزش است ولی گاهی نیز عوارض خطرناکی را موجب می شود که ممکن است تهدیدکننده حیات باشد.

انواع زنبور

الف) زنبور عسل (APIDAE) : زنبورهای عسل فقط در یک نوبت گزش دارند .

ب) زنبور زرد و قرمز (VESPIDAE) : در این نوع زنبورها فقط زنبور ماده می گزد و در چند نوبت این گزش توسط آن ها صورت می گیرد .

واکنش های موضعی و سیستمیک زنبورگزیدگی

واکنش های موضعی زنبورگزیدگی شامل موارد زیر است :

  • درد ، قرمزی ، تورم و خارش در محل گزش
  • عفونت باکتریایی پوست

واکنش های سیستمیک زنبورگزیدگی شامل موارد زیر است :

  • کهیر منتشر ، ادم بدون کهیر ، ورم در ناحیه گلو و دهان
  • کاتاراکت ، گلوکوم ، آبسه عدسی (در گزش اطراف چشم)
  • تنفس مشکل و صدادار
  • تهوع و استفراغ
  • شوک آنافیلاکسی ، سنکوب ، سبکی سر ، سردرد ، تب ، خواب آلودگی ، تشنج
  • اضطراب ، درد قفسه سینه
  • کاهش سطح هوشیاری ، کاهش فشارخون

عوامل موثر در شدت مسمومیت زنبورگزیدگی عبارتند از :

  • نوع زنبور
  • محل گزش
  • تداد گزش
  • حساسیت فرد گزیده شده نسبت به سم حشره

اقدامات اولیه در زنبورگزیدگی

  • بلافاصله نیش حشره (به خصوص زنبور عسل که معمولاً در پوست باقی می ماند) را از محل گزش بیرون آورید ، زیرا این نیش که به کیسه حاوی سم زنبور متصل است تا مدتی پس از گزش با انقباضات خود به تزریق سم در بدن فرد ادامه می دهد.
  • آرام نمودن آسیب دیده مضطرب و اطمینان دادن به او که همه زنبورگزیدگی ها منجر به فوت نمی شوند.
  • CBR کردن بیمار : از راه رفتن بیمار جلوگیری شود و با ویلچر یا برانکارد منتقل شود.
  • پوزیشن دادن به بیمار : قرار دادن بیمار در وضعیت نشسته یا درازکش ، درحالی که اندام گزیده در موقعیت افقی قرار گیرد.
  • کمپرس آب سرد باعث کاهش درد ، تورم و قرمزی محل گزش می شود .
  • بی حرکت نمودن اندام مارگزیده به وسیله آتل یا باند پارچه ای در حین انتقال باید تاحدامکان از حرکت دادن اندام گزیده خودداری شود .
  • برای جلوگیری از عفونت باکتریایی پوست محل گزش را با آب و صابون بشویید .
  • عضو گزیده شده بالاتر از سطح بدن قرار گیرد و بی حرکت نگه داشته شود.
  • نیاز به مصرف آنتی بیوتیک نمی باشد.
  • در درمان زنبورگزیدگی هیچ پادزهر اختصاصی برای سم زنبور وجود ندارد و درمان نیز به شدت علائم بیمار بستگی دارد.
  • قسمت اصلی درمان ، مقابله با واکنش های حساسیتی ناشی از گزش است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آموزش فارسی | آموزش برنامه نویسی ، آموزش فتوشاپ ، آموزش MSP ، آموزش ورد ، آموزش اکسل ، آموزش تولید محتوا ، آموزش ربات تلگرام ، آموزش asp.net Mvc core ، دانلود پروژه msp آموزش کنترل پروژه msp

×

سلام

چنانچه سوال یا پیشنهادی دارید در خدمت هستیم

× چگونه می توانم به شما کمک کنم ؟